Meer ondernemerschap in het onderwijs?

Posted by Niek Huizenga on October 7, 2011

One Comment

Vanuit Silicon Valley las ik met enthousiasme de berichtgeving over de toekenning van extra overheidsgelden (15 miljoen) om onderwijs en ondernemerschap beter op elkaar te laten aansluiten en om studenten te stimuleren en ondersteunen in het opzetten van een bedrijf. Ondernemerschap wordt steeds populairder en tegenwoordig ziet maar liefst 60% van de studenten ondernemerschap als een serieuze carrière optie. Dat is goed want ondernemende mensen zijn creatief, zelfredzaam en hebben doorzettingsvermogen.

Echter heb ik een kritische noot. Mijn grote vraag is of dit geld ingezet gaat worden om nog meer studenten enthousiast te maken voor ondernemerschap of dat het geld gestoken gaat worden om betere startende ondernemingen te krijgen?

Er heerst op dit moment een halleluja stemming dat Nederland het meest ondernemende land is omdat wij zoveel starters hebben. Er zijn weliswaar erg veel starters, maar volgens diverse onderzoeken blijkt dat Nederland erg weinig groeiende bedrijven heeft. En het zijn juist de groeiende bedrijven die zorgen voor werkgelegenheid en innovatie. Een overgroot deel van de starters (dus nieuwe kvk inschrijvingen) zijn zzp’ers. Ik ben zeker niet tegen de opkomst van zzp’ers. In tegendeel. Ik denk dat dit een erg goede ontwikkeling is om de Nederlandse arbeidsmarkt flexibeler te maken. Maar zzp’ers ontwikkelen en verkopen (meestal) geen producten, zijn niet schaalbaar en nemen geen personeel in dienst. De zzp’ers zitten in persoonlijke dienstverlening. Dit is een alternatieve vorm van een dienstverband.

Ik heb veel te maken met (student) ondernemers en dan vooral in de IT. Veel van deze ondernemers zijn actief in de persoonlijke dienstverlening. Dit is ook logisch. Er is een grote vraag naar talentvolle mensen die op flexibele wijze werkzaamheden kunnen verrichten. Die flexibiliteit wordt via de zzp constructie geboden. Een KvK inschrijving is erg makkelijk en het heeft “status” om ondernemer te zijn. De drempel om ondernemer te worden is daarom erg laag voor studenten die goed zijn in programmeren of in grafisch ontwerp.

Deze ondernemers voegen veel waarde toe en verdienen, afhankelijk van hun kwaliteit en de vraag vanuit de markt, redelijk goed. Maar in mijn ogen zijn deze ondernemers niet bezig met een startend bedrijf. Een startend bedrijf, of een startup is wat anders. De term startup is eigenlijk iets wat vanuit Silicon Valley is komen overwaaien. Kort gezegd is een startups een team dat een idee omzet naar een product of dienst dat schaalbaar de markt ingezet kan worden. Met schaalbaarheid wordt bedoeld dat de afzet niet 1 op 1 is gerelateerd is aan het aantal medewerkers zoals bij uurtje-factuurtje bedrijven.

Schaalbare bedrijven zijn bijvoorbeeld het Groningse IT bedrijf Paylogic. Zij hebben een online payment systeem dat verkocht wordt aan organisators van evenementen. Dit bedrijf is begonnen als een echte startup en maakt een succesvolle groei door. Paylogic heeft een aantal jaar hard gewerkt om het product te maken en om market-fit te krijgen. Dit traject is deels gefinancierd met extern kapitaal. Na de lancering van het product kreeg het traction. Het product sloeg aan en ze konden snel marktaandeel in Nederland veroveren. Dankzij een extra financieringsinjectie kunnen zij nu de rest van Europa veroveren.

Er zijn niet zoveel bedrijven als Paylogic (althans niet in het Noorden van Nederland). De maatschappelijke waarde van Paylogic is enorm. Het bedrijf biedt meer dan 60 arbeidsplaatsen en heeft een innovatief product waar de markt goed voor betaalt. Paylogic levert daarmee een flinke bijdrage aan de economische ontwikkeling.

De ondernemers achter Paylogic zijn niet te vergelijken met een ondernemer die zelfstandig werkzaamheden verricht. De drempels om “ondernemer met een bedrijf” te worden zijn vele malen hoger. Productontwikkeling, markt-fit zoeken, een team bouwen, financiering krijgen, etc.. Dit vereist enorm veel doorzettingsvermogen en brengt flinke (financiële) risico’s met zich mee. Veel zzp’ers zullen zich waarschijnlijk niet comfortabel om een dergelijk bedrijf op te zetten (maar ze zouden er wel graag voor willen werken).

Dus naar mijn mening hoeven er geen stimuleringsmaatregelen getroffen te worden om meer “ondernemers die zelfstandig werkzaamheden verrichten” te creeren. Er moet juist gestimuleerd worden om ondernemers een echt bedrijf te laten starten. Omdat de ontwikkeling van producten vaak begint bij technische kennis is met name stimulering bij technische opleidingen belangrijk. Andere maatregelen kunnen zijn om de  financieringsmarkt in Nederland toegankelijker en professionelerer te maken voor startups. Ook kan er nog een hoop gewonnen worden om de bedrijven te ondersteunen in het vinden van markt-fit en (internationale) opschaling.

Dus mijn mening is dat een groot deel van de 15 miljoen gebruikt wordt om echte startups te creëren. Ik heb daar geen draaiboek voor klaarliggen en een Silicon Valley nabouwen kan natuurlijk ook niet. Maar dit moet wel de basis zijn om deze publieke investering echt rendement op te laten leveren.

Tags: ,


  • Eelco Bakker

    Ha Niek,

    Mooi verhaal vanuit Silicon Valley. Ben het helemaal eens met je opvattingen over de verschillen tussen ondernemen of een ‘echte’ startup. Het stimuleren van dergelijke, groeiende, ondernemingen is lastig. Dit heeft ook veel te maken met het type hogeschool en universiteit, niet sterk technisch georiënteerd. Dat, in combinatie met een beperktere belevingswereld van veel studenten, zorgt dat de meeste ondernemers starten met webdesign, SEO, internetmarketing etc. Maar het dient zeker het doel te zijn van de nieuwe (niet structurele) subsidie om dat soort startups te creëren. Succes verder met je onderzoek!

    Eelco

    Reply

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *