Incubator in Tanzania

Posted by Niek Huizenga on May 15, 2010

No Comments

UDEC_Entrepreneurs

Ik was afgelopen week in Tanzania en ben op bezoek geweest bij de Universiteit van Dar es Salaam. Recentelijk is er vanuit de business faculteit een Entrepreneurship Center (UDEC) opgezet waarin Master opleidingen en korte cursussen worden aangeboden. Daarnaast wordt er in de zomer van 2010 een ware business incubator geopend voor afgestudeerde studenten met een bedrijf.

Ik had een zeer interessant gesprek met de directrice van UDEC. Mevrouw dr. Nchimbi heeft tien jaar geleden bij de University board gepleit voor een programma om studenten ondernemender te maken. Volgens haar zijn Tanzanianen te passief en weinig ondernemend. Er heerst een cultuur van zo snel mogelijk de studie afronden en dan een baan zoeken die zoveel mogelijk stabiliteit biedt. De essentiële rol van ondernemerschap wordt nog vaak onderkend terwijl de kleine en middel grote bedrijven (SME’s) zorgen voor 60% van alle werkgelegenheid. Binnen de SME’s ligt nog ontzettend veel potentie als het gaat om groei en innovatie. Jonge ondernemers zijn hartstikke hard nodig om Tanzania verder te ontwikkelen.

Vanuit een Nederlands ontwikkelingssamenwerking programma is er in 2002 begonnen met de opbouw van het Entrepreneurship Center.  Een paar jaar later werden de eerste Master opleidingen aangeboden. Jaarlijks melden zich 50 studenten aan voor de Master en ruim 200 mensen melden zich jaarlijks aan voor de cursussen. Er is inmiddels een businessclub van 500 ondernemers en de incubator biedt straks fysieke ruimte voor 15 bedrijven en zal circa 25 bedrijven “virtueel” ondersteunen.

De visie van de incubator is goed. De ondernemers kunnen een kantoor huren net onder de marktprijs. Voor alle aanvullende faciliteiten en diensten moeten ze extra bijbetalen. De ondernemer zal dus meteen risico moeten nemen. Veel initiatief komt te liggen bij de ondernemer wanneer het gaat om kapitaal, marketing en operations. Zelfstandigheid en een ondernemende houding staat op nummer 1. De incubator manager heeft als taak om de ondernemers in contact te brengen met de resources die de Universiteit of het netwerk bieden.

Het belangrijkste voordeel van de incubator ligt in de naam. In Tanzania is het heel gebruikelijk (voor zowel publieke als private instellingen) om te tenderen. Als een organisatie 100 computers moet kopen dan wordt er in de krant een tender geplaatst waar leveranciers zich op kunnen inschrijven. De voorwaarden voor een tender zijn streng en vereisen een flinke voorinvestering zonder enige garanties. Voor jonge ondernemers is dit onhaalbaar. De incubator gaat hier een rol in spelen door zich te presenteren als een collectief van Universiteit en bedrijven. De Universiteit brengt haar gerenommeerde naam in en voldoet aan alle tender vereisten. Als de incubator de tender wint zal zij het werk verdelen onder de incubatees. Vooralsnog is de incubator nog niet zo commercieel dat zij hier een fee voor vraagt, maar wellicht gaat dat in de toekomst gebeuren.

De incubator is een goede stap voorwaarts, maar er zijn nog flink wat drempels te overwinnen.  Tijdens mijn gesprekken met  de incubatees merkte ik veel enthousiasme, maar ook veel onzekerheid. Met name de toegang tot kapitaal en de complexe regelgeving baarde hun zorgen. Banken en zelf micro krediet instanties zijn niet gewend om leningen te verstrekken aan starters die werkzaam zijn in de dienstensector. Ze begrijpen de ondernemersactiviteiten niet en vragen hoge rentes en korte terugbetalingstermijnen. De complexe regelgeving vanuit de overheid wordt veroorzaakt door de incompetentie van het ambtelijk apparaat. De bureaucratie werkt verstikkend je loopt al snel tegen corruptie aan. Er werd mij verteld dat de belastingen voor SME’s erg hoog zijn en zelf vooraf dienen te worden betaald. Ondernemers die niet bekend zijn in de regelgeving zijn een makkelijke prooi. Zoals ik eerder aangaf zijn SME’s verantwoordelijk voor 60% van de werkgelegenheid in Tanzania. Het is eigenlijk erg raar dat juist deze groep het meest uitgeknepen wordt terwijl buitenlandse investeerders en grote coöperaties wel kunnen rekenen op flinke belastingvoordelen.

De slechte positie van de SME’s is mede te wijten aan het feit dat ze niet georganiseerd zijn. Wij kennen MKB Nederland and VNO-NCW die opkomen voor de belangen van werkgevers en een flinke vinger in de politieke pap heeft. De SME’s in Tanzania zijn veel te druk bezig met overleven. Ze staan liever een deel van hun omzet af aan een corrupte klerk dan dat ze een juridische procedure beginnen. UDEC zou wellicht het voortouw kunnen nemen om namens de SME’s meer invloed uit te oefenen richting de politiek.

Ik werd er erg blij van dat er ook in Tanzania mensen met een goede visie rondlopen als het gaat om het stimuleren en faciliteren van ondernemerschap. Ik hoop dat het ze lukt om hun goede plannen door te zetten en dat er vanuit de politiek meer gedaan wordt om het ondernemersklimaat te verbeteren. Als je het dan in perspectief ziet mogen wij als jonge ondernemers in Nederland niet klagen met onze innovatiesubsidies, WBSO regelingen, fiscale voordelen en vele schouderklopjes die wij van onze politici en ambtenaren krijgen.

Tags: , ,


Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *